Ustawa w art. 4 określiła kryteria, po spełnieniu których możliwe jest nabycie prawa do emerytury pomostowej. Generalnie - zgodnie z art. 4 ustawy - prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1. urodził się po 31 grudnia 1948 r.;
2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4. ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5. przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze,
6. po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
7. nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Tylko po spełnieniu łącznie wszystkich tych warunków możliwe jest nabycie prawa do emerytury pomostowej.

Należy także pamiętać, że dla niektórych grup zawodowych ustalone są w art. 5 - 11 odrębne warunki przechodzenia na emeryturę pomostową w wieku niższym, niż 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn.

Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

Czynniki ryzyka w szczególnych warunkach pracy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia są związane z następującymi rodzajami prac:

1. w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury:

1. prace pod ziemią,

2. prace na wodzie,

3. prace pod wodą;

4. prace w powietrzu;

2. w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi:

1. prace w warunkach gorącego mikroklimatu;

2. prace w warunkach zimnego mikroklimatu;

3. bardzo ciężkie prace fizyczne;

4. prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego;

5. ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała.

Prace w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi definiowane są następująco:

1. prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m²,

2. prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, o temperaturze powietrza poniżej 0°C,

3. bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn powyżej 8400 kJ, a u kobiet powyżej 4600 kJ,

4. ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej.

Ustawa nie precyzuje pojęcia „prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego".

Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Ustawa o emeryturach pomostowych zawiera dwa załączniki, z których pierwszy zawiera wykaz prac w szczególnych warunkach, natomiast drugi to wykaz prac o szczególnym charakterze.

Prace nad definicjami i wykazem prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze w ustawie o emeryturach pomostowych trwają od 1999 r. W dniu 4 grudnia 1998 r. powołana została specjalna
Komisję Ekspertów do Spraw Uprawnień do Obniżonego Wieku Emerytalnego Osób Zatrudnionych w Szczególnych Warunkach lub o Szczególnym Charakterze, której celem było opracowanie nowej definicji prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze oraz określenie rodzajów prac, których wykonywanie powinno uprawniać do wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej. W swoich pracach Komisja, w skład której weszli eksperci z instytutów medycyny i ochrony pracy kierowała się wyłącznie aspektami ochrony zdrowia. Wyniki swych prac komisja przedstawiła w raporcie z 9 kwietnia 1999r. Na zamówienie resortu z 2002 r. Centralny Instytut Ochrony Pracy przeprowadził badanie charakterystyk populacji osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Badania przeprowadzone przez CIOP, wykonane miedzy innymi w oparciu o bezpośrednie wizyty w zakładach pracy, pozwoliły na precyzyjne określenie grup zawodowych zatrudnionych w ekstremalnych warunkach środowiska pracy.

W 2005 r. powołany został kolejny Zespół Ekspertów Medycyny Pracy do Spraw Zweryfikowania Wykazu Rodzajów Prac w Szczególnych Warunkach i Wykazu Prac o Szczególnym Charakterze. Wyniki pracy tego zespołu, w postaci m. in. zmodyfikowanych definicji prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze, zostały przestawione w raporcie z kwietnia 2006 r.

W oparciu o wyniki tych ostateczne wykazy zostały przygotowane w 2008 r. przez ekspertów medycyny i ochrony pracy w ramach specjalnego zespołu powołanego przez Komisję Trójstronną.

W ustawie zostały określone rodzaje prac a nie stanowiska pracy, ponieważ pracownicy wykonujący taki sam zawód w różnych zakładach pracy mogą wykonywać prace o różnej intensywności i w różnych warunkach środowiska. Z tego powodu - zdaniem specjalistów ochrony i medycyny pracy - poprzednio stosowana metodologia określania zawodu lub stanowiska pracy nie powinna stanowić podstawy zaliczenia do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Nowe wykazy rodzajów prac zastąpiły opracowane ponad 25 lat temu wykazy stanowisk pracy, które w związku z postępem technologicznym i zmianami w gospodarce stały się nieaktualne.

Nie, nie można. W razie zbiegu prawa do emerytury pomostowej z prawem do renty, uposażenia w stanie spoczynku, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub innego świadczenia o charakterze emerytalnym lub rentowym, ustalonym na podstawie odrębnych ustaw, przysługuje tylko jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez uprawnionego.

Oznacza to, iż w przypadku gdy uprawniony ma ustalone równocześnie prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem lub chorobą zawodową może pobierać tylko jedno świadczenie - wyższe lub wybrane. Analogiczna zasada występuje w przypadku, gdy uprawniony ma równocześnie ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy pozostającej w związku ze służbą wojskową.

W kręgu podmiotowym ustawy spośród nauczycieli znaleźli się tylko nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w wybranych placówkach wychowawczych. Centralny Instytut Ochrony Pracy przeprowadził badania poświęcone problemowi psychologicznego wsparcia dla pracowników dotkniętych negatywnymi skutkami stresu w pracy. W ramach tych badań analizą objęto także grupę nauczycieli. Z przeprowadzonych badań CIOP wynika, że obciążenie psychofizyczne w zawodzie nauczyciela jest bardzo wysokie.

Skutkiem znacznego obciążenia psychofizycznego jest między innymi zjawisko zawodowego wypalenia wśród nauczycieli z jego osiowymi objawami w postaci wyczerpania emocjonalnego, poczucia braku lub obniżonej skuteczności zawodowej oraz depersonalizacji (przedmiotowy stosunek do uczniów).

Tym niemniej z przeprowadzonych badań wynika, że brak jest merytorycznych podstaw do generalnego kwalifikowania zawodu nauczyciela jako uprawniającego do wcześniejszej emerytury. Również w swym sprawozdaniu z marca 2006 r. Zespół Ekspertów Medycyny Pracy do Spraw Zweryfikowania Wykazu Rodzajów Prac w Szczególnych Warunkach i Wykazu Prac o Szczególnym Charakterze stwierdził, że w odniesieniu do nauczycieli „trudno znaleźć obiektywny i wiarygodny wskaźnik obniżenia zdolności do wykonywania pracy". W tym wypadku - zdaniem ekspertów - najważniejsze jest osobiste odczucie niemożności sprostania wysokim wymaganiom związanym z wykonywana pracą.

W konsekwencji, spośród nauczycieli, prawo do emerytury pomostowej mają osoby wykonujące prace nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, ośrodkach szkolno-wychowawczych, schroniskach dla nieletnich oraz zakładach poprawczych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 października 1982 o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Tak, ale tylko wtedy, gdy nie spełniają warunków do emerytury „mundurowej". Sprawę tę reguluje art. 13 ustawy. Zgodnie z tym artykułem żołnierze zawodowi, funkcjonariusze Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej nabywają prawo do emerytury pomostowej, na ogólnych zasadach określonych w art. 4 ustawy, jeżeli nie spełniają warunków do nabycia prawa lub utracili prawo do emerytury określonej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym tych osób.

Przy ustalaniu prawa do emerytury pomostowej dla tych osób okresy pełnionej przez nich służby traktuje się na równi z okresami pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Tak. Uprawnienia górników do emerytury pomostowej reguluje art. 11 ustawy, zgodnie z którym pracownik wykonujący prace górnicze, o których mowa
w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS. i spełniający ogólne warunki określone w art. 4 pkt 1, 4-7 ustawy, nabywa prawo do emerytury pomostowej, jeżeli:

1) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

2) ma okres pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.

Generalnie nie. Są jednak rodzaje prac, w przypadku których - ze względu większe obciążenia psychiczne i fizyczne towarzyszące ich wykonywaniu - ustawodawca dopuścił wcześniejsze przejście na emeryturę pomostową. Uprawnienia takie posiadają, między innymi, pracownicy wykonujący w powietrzu na statkach powietrznych pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 5 ustawy), pracownicy wykonujący takie prace w morskich portach handlowych oraz przedsiębiorstwach pomocniczych działających na rzecz tych portów (art. 6 ustawy) i pracownicy wykonujący w hutnictwie prace w szczególnych warunkach (art. 7 ustawy).

Wcześniej na emeryturę pomostową mogą też przejść (art. 8 ustawy) osoby wykonujące prace:

• nurka lub kesoniarza, prace w komorach hiperbarycznych

• rybaków morskich,

• bezpośrednio przy przetwórstwie materiałów zawierających azbest lub prace rozbiórkowe związane z ich usuwaniem.

Na podstawie art. 9 ustawy wcześniej emeryturę pomostową uzyska ponadto pracownik wykonujący prace maszynistów pojazdów trakcyjnych wymienione w pkt 5 załącznika nr 2 do ustawy, to jest prace maszynistów pojazdów trakcyjnych (maszynista pojazdów trakcyjnych, maszynista instruktor, maszynista zakładowy, maszynista wieloczynnościowych i ciężkich maszyn do kolejowych robót budowlanych i kolejowej sieci trakcyjnej, kierowca lokomotywy spalinowej o mocy do 300 KM, pomocnik maszynisty pojazdów trakcyjnych) i kierowników pociągów.

Obniżony wiek nabycia prawa do emerytury pomostowej mają też członkowie zawodowych ekip ratownictwa górskiego (art. 10 ustawy).

W niektórych z tych przypadków uzyskanie prawa do wcześniej emerytury możliwe jest jedynie po uzyskaniu orzeczenie o niezdolności do pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze od lekarza medycyny pracy.

Ustawa o emeryturach pomostowych w art. 21 przewiduje rekompensaty dla ubezpieczonych urodzonych dniu 31 grudnia 1948 r., jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywali oni przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Do 15-letniego okresu pracy uwzględnia się tylko taką pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, która była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Przy ustalaniu okresów tej pracy pomija się okresy niezdolności do pracy, za które wypłacono mu wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, np. zasiłek chorobowy.

Rekompensata będzie ustalana po złożeniu wniosku o nową emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez osobę mającą 60 lat (kobieta) i 65 lat (mężczyzna). Rekompensata będzie stanowiła dodatek do kapitału początkowego, będącego składnikiem podstawy obliczenia nowej emerytury.

Ustawa nie nakłada obowiązku przejścia na emeryturę pomostową. Każdy z pracowników, który spełnia kryteria, określone w ustawie, może skorzystać z tego prawa, ale nie musi, co oznacza, że może dalej kontynuować pracę. Nie skorzystanie z tego prawa w pierwszej chwili nie zamyka drogi do przejścia na emeryturę pomostową w późniejszym okresie. Należy jednak pamiętać, że emerytura pomostowa jest świadczeniem okresowym, Prawo do emerytury pomostowej ustaje z dniem osiągnięcia przez uprawnionego wieku: 60 lat - w przypadku kobiet, 65 lat - w przypadku mężczyzn.

Prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu lub wysokość emerytury pomostowej ulega zmniejszeniu z powodu osiągania przychodów z tytułu prowadzenia działalności objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. W tym zakresie stosuje się odpowiednio ogólne zasady przewidziane dla emerytur i rent. Prawo do emerytury pomostowej ulega natomiast zawieszeniu - bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu - w razie podjęcia przez osobę, mającą ustalone prawo do tej emerytury, pracy w szczególnych warunkach, lub o szczególnym charakterze, wymienionej w nowym wykazie prac.

Prawo do emerytury pomostowej powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Informację na ten temat powinno się uzyskać u pracodawcy.

Jednak decyzję o przyznaniu prawa do emerytury pomostowej wydaje zawsze Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po złożeniu odpowiedniego wniosku.

O tym, czy przysługuje mi prawo do emerytury pomostowej można sprawdzić także wypełniając kwestionariusz.

Wynik kwestionariusza ma jednak wartość jedynie informacyjną i zakłada, że wprowadzone dane są prawidłowe. To oznacza, że wynik po wypełnieniu kwestionariusza nie przesądza o nabyciu lub nie uzyskaniu prawa do emerytury pomostowej.

Emerytury pomostowe finansowane są ze specjalnie utworzonego, odrębnego Funduszu Emerytur Pomostowych. Jest to fundusz celowy, którego dysponentem jest ZUS. Główne źródła przychodu tego funduszu to: dotacja budżetu państwa, opłacane przez pracodawców składki na FEP i oprocentowanie rachunków bankowych FEP.

Stopa składki na FEP wynosi 1,5 proc. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe i opłacać ją będzie od 1 stycznia 2010 r. w całości pracodawca.

Składka na Fundusz Emerytur Pomostowych powinna być opłacana za wszystkich pracowników urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy wykonują pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, bez względu na wymiar czasu pracy, w jakim tę pracę wykonują. Tak więc składkę na FEP należy także opłacać za pracowników wykonujących te prace w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. na pół etatu).
Zasada ta wynika z przepisu z art. 35 ust. 1  ustawy o emeryturach pomostowych, który stanowi, że składka na Fundusz Emerytur Pomostowych winna być opłacana za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.,
2) wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3  ustawy.
Wobec wyraźnego odesłania w przepisie art. 35 ust.1 pkt 2 - w zakresie dookreślenia pracownika, za którego płatnik składek winien opłacać składki na FEP - jedynie do przepisów art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, składka na FEP powinna być opłacana za wszystkich pracowników urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy wykonują pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zdefiniowaną w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, a więc bez względu na wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę.

Przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych w przeciwieństwie do poprzednio obowiązujących uregulowań, określają jedynie rodzaje prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a nie stanowiska pracy, gdyż te w prawidłowy sposób  można określić jedynie bezpośrednio w zakładzie pracy.

            Ocena, czy dany pracownik wykonuje pracę w szczególnych warunkach lub
o szczególnym charakterze - zgodnie z nowymi unormowaniami - powinna być dokonywana na szczeblu zakładu pracy, przy uwzględnieniu przepisów art. 3 ustawy, gdzie ujęto kryteria kwalifikowania danego rodzaju prac, jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Przepisy te w połączeniu z wykazami rodzajów prac, zamieszczonymi w zał. nr 1 i 2 do ustawy, umożliwiają pracodawcom wykonać obowiązki, nałożone na nich przepisami ustawy o emeryturach pomostowych.

Zakład pracy będzie zobowiązany od 1 stycznia 2010 r., zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy, prowadzić wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Kontrola prawidłowości zakwalifikowania danego stanowiska pracy jako stanowiska, na którym jest wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze będzie przebiegała w trybie art. 41 ust. 6 ustawy.

Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieumieszczenia przez płatnika składek danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub pracę o szczególnym charakterze, pracownikowi będzie przysługiwała skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Jeżeli skarga ta zostanie uwzględniona, to wówczas właściwe ograny Państwowej Inspekcji Pracy będą uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących taką pracę. Od decyzji inspektora pracy, zarówno pracownikowi jak i płatnikowi składek, przysługuje odwołanie do okręgowego inspektora pracy, którego z kolei decyzja będzie mogła być skontrolowana na drodze sądowego postępowania administracyjnego.

            Zakład pracy, sporządzając wykaz stanowisk prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencję pracowników wykonujących takie rodzaje prac, a następnie przekazując informacje, o której mowa w art. 38 ustawy o emeryturach pomostowych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powinien posiłkować się oceną ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy, związanych z rodzajami prac, ujętych w załączniku nr 1
i 2 do ustawy.

Ocena ryzyka zawodowego na wszystkich stanowiskach pracy jest obowiązkiem pracodawcy, zgodnie z art. 226 Kodeksu pracy oraz przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U.  z 2003  Nr 169, poz. 1650, z póź zm.). Poziom ryzyka zawodowego wyznaczany jest zgodnie z normą PN-N-18002, z uwzględnieniem poszczególnych grup pracowniczych różniących się tolerancją narażania na działania czynników uciążliwych. W razie trudności wynikających z niedokonanej dotychczas oceny ryzyka, można odpowiednio do potrzeb posiłkować się opinią specjalistów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, medycyny pracy lub prawnej ochrony pracy.

Wyżej przestawione zasady powinny być również  stosowane przez płatników składek, przy ustalaniu wysokości odpisu podstawowego na fundusz socjalny na jednego pracownika, wykonującego prace w szczególnych warunkach  lub prace o szczególnym charakterze oraz przy wydawaniu pracownikom zaświadczeń, w trybie art. 50 ust. 3 i art. 51 ustawy o emeryturach pomostowych, potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze.

Zapis występujący w przepisach art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o emeryturach pomostowych, zgodnie z którym za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze rozumie się pracowników wykonujących te prace w pełnym wymiarze czasu pracy, ma znaczenie jedynie przy ubieganiu się o ustalenia prawa do emerytury pomostowej.
Tylko okres pracy wykonywanej w  pełnym wymiarze czasu pracy może zostać zaliczony do wymaganego szczególnego stażu pracy, od którego zależy uzyskanie emerytury pomostowej. Zapis ten nie ma natomiast znaczenia przy kwalifikowaniu przez płatnika (pracodawcę) prac, jako prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W ewidencji pracowników, o której jest mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych powinny się znaleźć w związku z tym wszystkie osoby, które wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (zgodnie z kryteriami określonymi w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych), bez względu na wymiar czasu pracy określonej w umowie o pracę. Zatem w ewidencji tej powinny się więc znaleźć również osoby, które takiego rodzaju pracę wykonują w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. na pól etatu).

Występujące w ustawie o emeryturach pomostowych (art. 3 ust. 4 i 5) kryterium pracy „w pełnym wymiarze czasu pracy” oznacza, że pracownik musi być zatrudniony w wymiarze, co najmniej 8 godzin na dobę, 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym lub w pełnym wymiarze godzin określonych dla danego rodzaju pracy, jeżeli wymiar ten został skrócony na podstawie art. 145 k.p. lub innych przepisów szczególnych. Nie oznacza to, że praca ma być wykonywana stale i bez przerwy przez dobowy wymiar czasu pracy. Aby określoną pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze można było uznać za pracę wykonywaną w pełnym wymiarze czasu pracy, istotne jest, żeby pracownik został zatrudniony do wykonywania tej właśnie pracy i żeby jej wykonywanie stanowiło jego podstawowy obowiązek. Dopuszczalne jest więc, aby w przerwach w wykonywaniu określonej pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, pracownik wykonywał również inne obowiązki, zlecone przez przełożonych lub wynikające z zakresu obowiązków.

Tak, zgodnie z art. 50 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, płatnik składek - od dnia 1 stycznia 2009 r. do czasu przekazania pierwszego zgłoszenia danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za rok 2010 i informacji dotyczącej pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach, którzy w 2009 r. wykonywali pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze - ma obowiązek wydawania pracownikom zaświadczeń, potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, przypadające po dniu 31 grudnia 2008 r.

Obowiązek wydawania takich zaświadczeń, za prace wykonywane przed dniem 1 stycznia 2009 r. wynika zaś z  art. 51 ustawy o emeryturach pomostowych.

Płatnik składek nie może więc odmówić pracownikowi, który chce wystąpić z wnioskiem o emeryturę pomostową w roku 2009, wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie przez niego pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, twierdząc, że nie może tego uczynić, ponieważ nie został sporządzony ani wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ani też ewidencja pracowników wykonujących takie rodzaje pracy.