Pierwsza grupa zadań zakładu pracy (płatnika) związana jest z obowiązkiem odprowadzania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych.

1. Fundusz Emerytur Pomostowych

Z dniem 1 stycznia 2010 r. zostanie utworzony Fundusz Emerytur Pomostowych, zwany dalej "FEP", który będzie państwowym funduszem celowym powołanym w celu finansowania emerytur pomostowych. Dysponentem FEP będzie Zakład. Ubezpieczeń Społecznych.

Przychody FEP będą pochodzić:

1) ze składek na FEP;

2) z dotacji budżetu państwa;

3) z oprocentowania rachunków bankowych FEP;

4) z odsetek od nieterminowo opłaconych składek na FEP;

5) z dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 40 ust. 2;

6) ze zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami;

7) z lokat wolnych środków FEP;

8) z wpłaty, o której mowa w art. 17 ust. 2;

9) z innych tytułów.

 

Ze środków zgromadzonych w FEP będą finansowane:

1) wypłaty emerytur pomostowych;

2) odsetki za nieterminowe wypłaty emerytur pomostowych;

3) odpis stanowiący przychód Zakładu.

W granicach określonych w ustawie budżetowej FEP będzie otrzymywał z budżetu państwa dotacje, które będą mogły być przeznaczone wyłącznie na finansowanie emerytur pomostowych, odsetek za zwłokę i odpisu stanowiącego przychód ZUS.

Świadczenia, o których mowa w art. 18-20 ustawy, a więc renty rodzinne, dodatki pielęgnacyjne oraz zasiłki pogrzebowe będą finansowane ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o którym mowa w art. 51-56 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Z 2007 r. Nr 11, poz. 74, z póżn. zm.)

Wolne środki FEP mogą być lokowane jedynie na lokatach bankowych, w papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa oraz w jednostkach uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego.

2. Składka na Fundusz Emerytur Pomostowych

Od 1 stycznia 2010 r. składki na FEP opłaca się za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2) wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Obowiązek opłacania składek na FEP za pracownika, spełniającego w/w warunki, powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac.

Należy podkreślić, że obowiązek opłacania składek na FEP obejmuje wszystkich pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze, nawet tych, którzy nie spełniają warunków do uzyskania emerytury pomostowej, np. nie wykonywali takich prac przed dniem
1 stycznia 1999 r.

Płatnik składek jest zobowiązany do opłacenia składek na FEP także za pracownika wykonującego prace górnicze, który uzyskał prawo do emerytury pomostowej na podstawie art. 11, za okres wykonywania prac górniczych, o których mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie wcześniej jednak niż za okres od 1 stycznia 2010 r. Stopa składki na FEP wynosi 1,5 % podstawy wymiaru.

3. Podstawa wymiaru składek na FEP

Podstawę wymiaru składki na FEP stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, określona w art. 18 ust. 1-2 i ust. 8 oraz w art. 21 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że podstawę wymiaru składek na FEP stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.

W podstawie wymiaru składek na FEP pracowników, którzy z własnym pracodawcą zawarli umowę agencyjną, umowę zlecenia albo inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowę o dzieło, lub też w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, uwzględnia się także przychód z wykonywania tych umów.

Przychody pracownika osiągane w walutach obcych przelicza się na złote w sposób przyjęty w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W podstawie wymiaru składek na FEP nie uwzględnia się wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków.

Przez wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby należy rozumieć także wynagrodzenia za czas choroby przysługujące pracownikom na innej podstawie niż kodeks pracy, a więc także nauczycielom akademickim oraz pracownikom jednostek badawczo-rozwojowych.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz.U. Nr 161, poz. 1106 z późn. zm.) nie stanowią również podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe a więc w konsekwencji także podstawy wymiaru składek na FEP między innymi następujące przychody:

1. Nagrody jubileuszowe (gratyfikacje), które według zasad określających warunki ich przyznawania przysługują pracownikowi nie częściej niż co 5 lat.

2. Należności obliczane od wielkości efektów uzyskanych przez zastosowanie pracowniczego projektu wynalazczego i za dokumentację dostarczoną bezumownie przez twórcę projektu, przydatną do stosowania projektu, oraz nagrody za wynalazczość, a także nagrody za prace badawcze i wdrożeniowe (jeżeli przekazanie praw do korzystania z wynalazku nastąpiło po dniu 30 maja 1999 r.).

3. Nagrody Ministra Gospodarki za szczególne osiągnięcia w eksporcie.

4. Odprawy pieniężne przysługujące w związku z przejściem na emeryturę lub rentę.

5. Odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia, skrócenia okresu jej wypowiedzenia, niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy.

6. Odszkodowania wypłacone byłym pracownikom po rozwiązaniu stosunku pracy, na podstawie umowy o zakazie konkurencji, o której mowa w art. 101² Kodeksu pracy.

7. Odprawy wypłacone pracownikom powołanym do zasadniczej służby wojskowej na podstawie art. 125 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 z późn. zm.).

8. Wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych.

9. Odszkodowania za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przy pracy przedmiotów osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy - należne od pracodawcy na podstawie art. 237¹ § 2 Kodeksu pracy.

10. Ekwiwalenty pieniężne za użyte przy wykonywaniu pracy narzędzia, materiały lub sprzęt, będące własnością pracownika.

11. Wartość ubioru służbowego (umundurowania), którego używanie należy do obowiązków pracownika lub ekwiwalent pieniężny za ten ubiór.

12. Wartość finansowanych przez pracodawców posiłków udostępnianych pracownikom do spożycia bez prawa do ekwiwalentu z tego tytułu - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 190 zł.

13. Ryczałty za używanie do celów służbowych samochodów lub innych środków lokomocji nie będących własnością pracodawcy, określone w przepisach wydanych przez właściwego ministra, a poczynając od składek należnych za okres od 1 sierpnia 2004 r. także do wysokości nie przekraczającej kwoty ustalonej przy zastosowaniu stawek za 1 km przebiegu pojazdu, jeżeli przebieg pojazdu jest udokumentowany przez pracownika w ewidencji przebiegu pojazdu prowadzonej przez niego według zasad określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych.

14. Kwota otrzymywana przez pracownika z tytułu zwrotu kosztów przeniesienia służbowego oraz zasiłki na zagospodarowanie i osiedlenie w związku z przeniesieniem służbowym - do wysokości nie przekraczającej kwoty, która z tego tytułu została zwolniona od podatku dochodowego od osób fizycznych.

15. Diety i inne należności z tytułu podróży służbowych pracownika - do wysokości określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju.

16. Dodatek za rozłąkę wypłacany pracownikom czasowo przeniesionym oraz strawne - do wysokości diet z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, określonych w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

17. Świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

18. Świadczenia wypłacane z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie układu zbiorowego pracy u pracodawców, którzy nie tworzą zakładowego funduszu świadczeń socjalnych - do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego, określonej w art. 5 ust 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 z późn. zm.).

19. Świadczenia urlopowe wypłacane na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o zakładowym funduszy świadczeń socjalnych - do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego określonej w tej ustawie.

20. Zapomogi losowe w przypadku klęsk żywiołowych, indywidualnych zdarzeń losowych lub długotrwałej choroby.

21. Środki otrzymywane w zakładach pracy chronionej i zakładach aktywności zawodowej na rehabilitację zawodową, społeczną oraz leczniczą osób niepełnosprawnych, na podstawie odrębnych przepisów, z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych albo zakładowego funduszu aktywności, z wyłączeniem wynagrodzeń finansowanych ze środków tych funduszy.

22. Składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku.

23. Dodatki uzupełniające 80% zasiłek chorobowy wypłacane przez pracodawców - do kwoty nieprzekraczającej łącznie z zasiłkiem chorobowym 100% przychodu pracownika, stanowiącego podstawę wymiaru świadczeń.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na FEP stosuje się ograniczenie, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że roczna podstawa wymiaru składek na FEP w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie budżetowej, ustawie o prowizorium budżetowym lub ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone.

Do momentu osiągnięcia górnej granicy podstawy wymiaru składek na FEP płatnik składek jest zobowiązany rozliczać i przekazywać składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Po przekroczeniu przez ubezpieczonego rocznej podstawy wymiaru składek na FEP płatnik jest zobowiązany do zaprzestania obliczania i opłacania składek na ten fundusz. Jeżeli za ubezpieczonego opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe więcej niż 1 płatnik, ubezpieczony jest zobowiązany do zawiadomienia wszystkich płatników składek o przekroczeniu kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe i FEP.

4. Zasady rozliczania składek na FEP

Składka na FEP jest finansowana w całości przez płatnika składek. Składkę na FEP oblicza, rozlicza i opłaca co miesiąc płatnik składek. Składkę na FEP płatnik składek rozlicza w deklaracji rozliczeniowej, o której mowa w art. 46 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Składkę na FEP płatnik składek opłaca w terminie określonym w art. 47 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Oznacza to, że składkę na FEP płatnik opłaca nie później niż:

1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie (ubezpieczeni z tytułu działalności twórczej lub artystycznej tancerze zawodowi);

2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych w rozumieniu art. 20 ust. 1, art. 24 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.);

3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.